Saat dokuz; dokuzda

Podając godzinę, powiedz Saat dokuz, jest dziewiąta. Dla o dziewiątej użyj dokuzda. Pełne godziny przyjmują końcówkę miejscową z harmonią dźwięków: birde, ikide, üçte, dörtte, beşte, altıda.

Dla wpół do godziny powiedz altı buçuk, wpół do siódmej. Dla minut po godzinie poznaj dokuzu beş geçiyor, pięć po dziewiątej; dla minut przed godziną — dokuza beş var, za pięć dziewiąta. Dokuza çeyrek var znaczy za kwadrans dziewiąta. To stałe wzorce podawania godziny.

Przedział czasu wyrażają -dan i -a kadar: dokuzdan beş buçuğa kadar, od dziewiątej do wpół do szóstej. Dokuzdan i beş buçuğa są wyjaśnione jako gotowe wyrażenia godzin pracy przed lekcją o przypadkach.

Her gün; gelirim

Z określeniem czasu forma -iyor może opisywać rutynę: Her gün geliyorum, przychodzę codziennie. Wyrazy częstotliwości to hep, zawsze; genellikle, zazwyczaj; sık sık, często; bazen, czasami; hiç z przeczeniem czasownika, nigdy.

Innym częstym wzorcem czasu teraźniejszego jest aoryst, przydatny do ogólnych zwyczajów. Gelmek daje gelirim, gelirsin, gelir, geliriz, gelirsiniz, gelirler. Wiele czasowników jednosylabowych używa -ar lub -er: bakarım. Wiele dłuższych tematów używa -ır, -ir, -ur, -ür: çalışırım. Ucz się samogłoski z każdym czasownikiem.

Po samogłosce użyj r: okurum. Częste czasowniki jednosylabowe, takie jak gelmek, almak, vermek, bilmek, używają -ir lub -ır. Przeczenie to gelmem, gelmezsin, gelmez, gelmeyiz, gelmezsiniz, gelmezler. Przysłówek mówi, kiedy lub jak odbywa się czynność.

Kalkıyorum, okuyorum

Bezokolicznik to forma słownikowa zakończona na -mak lub -mek. Usuń tę końcówkę, by otrzymać temat: gelmek → gel. Czas teraźniejszy na -iyor opisuje to, co dzieje się teraz, a z określeniem czasu także zwyczaje.

Sześć osób to geliyorum, geliyorsun, geliyor, geliyoruz, geliyorsunuz, geliyorlar. Samogłoska przed yor podlega harmonii: alıyor, geliyor, oturuyor, görüyor. Końcówka może zastąpić zaimek podmiotowy.

W przeczeniu wstaw -mı, -mi, -mu, -mü przed yor: gelmiyorum, gelmiyorsun, gelmiyor, gelmiyoruz, gelmiyorsunuz, gelmiyorlar. Przed -yor końcowe a lub e ulega zwężeniu: çalmak → çalıyor, beklemek → bekliyor. Uprzejme prośby, np. Yarın çalın, lütfen, do modułu piątego poznajemy jako całe wyrażenia.

Przed -iyor usuń końcową samogłoskę i wybierz samogłoskę zgodną z harmonią: okumak → okuyor, yıkamak → yıkıyor. Yemek daje yiyor, a demek daje diyor.

Aby powiedzieć, że lubisz jakąś czynność, użyj -mayı lub -meyi z sevmek: okumayı seviyorum, lubię czytać; uyumayı seviyorum, lubię spać. Nazwa czynności jest tu określonym dopełnieniem.

Onu, anahtarını

Zaimki określonego dopełnienia to beni, seni, onu, bizi, sizi, onları. Oznaczają mnie, ciebie, jego lub ją, nas, was lub pana/panią, ich lub je jako dopełnienia. Użyj Onu görüyorum, widzę go lub ją.

Rzeczownik z przyrostkiem dzierżawczym 3. osoby wymaga łączącego n przed końcówką przypadku: anahtarı → anahtarını, jego klucz jako dopełnienie; odası → odasında, w jej pokoju. Dzierżawczość 1. osoby nie wymaga tego łącznika: anahtarımı, odamda.

Dla położenia użyj bilgisayarın arkasında, za komputerem; yazıcının önünde, przed drukarką. Trzymaj razem określenie właściciela i wyrażenie miejsca.

Gel, gelin, gelelim

Tryb rozkazujący wyraża prośbę lub polecenie. Dla nieformalnego ty użyj tematu: gel, al, yaz. Przy uprzejmym zwrocie lub liczbie mnogiej dodaj -ın, -in, -un, -ün, z y po samogłosce: gelin, alın, okuyun. Opcjonalne -ız dodaje formalności: geliniz.

Dla niech on lub ona zrobi użyj -sın: gelsin, niech przyjdzie. Dla niech oni zrobią użyj -sınlar: gelsinler, niech przyjdą. Nie ma trybu rozkazującego 1. osoby liczby pojedynczej. Dla zróbmy użyj -alım lub -elim: gelelim, alalım, przyjdźmy, weźmy.

Przeczące polecenia wstawiają -ma lub -me: gelme, gelmeyin, gelmesin, gelmesinler, gelmeyelim. Dodaj lütfen, aby powiedzieć proszę. Użyj formy zwracania się wskazanej w poleceniu.